Raj utracony

Ciekawe. Już kiedyś gdzieś czytałem o tym bo mam dziwne de javu.

Zdziwiony blog jest dziwny, ale to chyba normalne.

A zastanawiałaś się kiedyś czy zdziwienie może się powtarzać czy jest jednorazowe?

Pozdrawiam Adr

Osz, nie mogę edytować własnego komentarza Chciałam jeszcze dopisać “PS”

Dlaczego zdziwiony blog jest dziwny? Blog kojarzy mi się raczej z czymś w rodzaju zapisków z życia wystawionych na publiczny widok. Rodzajem ekshibicjonizmu – który sama też uprawiam [Czy świadomy ekshibicjonizm cokolwiek zmienia?] “Zdziwienie” traktuję raczej jako rodzaj notatnika z przemyśleniami, niż pamiętnik. Granica pewnie cienka i nie da się ukryć, że witryna jak najbardziej blogowa. Pewnie znowu przeczę sama sobie

Jakie są konsekwencje zdziwienia dla osoby, która dziwi się?

Po części sam sobie odpowiedziałeś na to pytanie wcześniejszym akapitem. Konsekwencje kojarzą się raczej negatywnie. Użyłabym tu innego słowa – może “rezultaty”? “Następstwa”? Wszystko zależy od samego człowieka i jego nastawienia. Jak sam zauważyłeś – są tacy, którzy zdziwią się i zapomną. Są tacy, dla których zdziwienie to dopiero początek drogi. Drogi do odkrywania zarówno siebie, jak i świata. Wolę skupić się na tym drugim typie człowieka. Cóż bowiem można powiedzieć o konsekwencjach czegoś, co nie ma zupełnie na kogoś wpływu? Jeśli natomiast wychodzi się od zdziwienia, jako bodźca który powoduje pewne reakcje – tu mamy spore pole manewru. W tym wypadku konsekwencje czy też następstwa mogą być przeróżne. Wydaje mi się, że najczęstszą reakcją na zdziwienie jest próba rozwikłania owej “zagadki”. Próba odpowiedzi na pytania, które zrodziły się w człowieku. A co najpiękniejsze, a zarazem najtragiczniejsze – kolejne odpowiedzi rodzą kolejne pytania. W rezultacie im więcej znamy odpowiedzi, tym bardziej zadziwia nas złożoność i zawiłość świata. Mówią, że nieświadomi ludzie są najbardziej szczęśliwi, jak dzieci. Ludzie, którzy się nie dziwią, nie zadają pytań. Ale czy to jest szczęście, takie prawdziwe? Skoro żyje się w świecie pozorów, gdzie wszystko jest tylko ułudą, gdzie każdy element świata pasuje do innego i nie trzeba się trudzić, aby coś zrozumieć, czegoś dociec. O ileż bardziej boli wówczas zderzenie z prawdziwą rzeczywistością, odkrycie, że jednak świat nie jest taki, jak się wydawał. To też jest rodzaj zdziwienia. Bardzo bolesnego zdziwienia. Tylko czy wówczas osoba zdziwiona również czerpie satysfakcję z odkrywania odpowiedzi? Nie wydaje mi się. I to jest chyba drugi rodzaj konsekwencji zdziwienia – próba ponownego poukładania wszystkiego tak jak było. Próba zapomnienia o tym, że świat nie jest wcale taki, jak myślimy. Jakieś wycofanie się, schowanie, ucieczka.
Kolejnym rodzajem konsekwencji zdziwienia może być rutyna. Wyobraź sobie osobę, która zaczynała właśnie od zdziwienia światem i próby odpowiedzi na pytania, natomiast w pewnym momencie wypracowała sobie swój własny wizerunek świata, który zawiera zestaw odpowiedzi na każde możliwe pytanie. Tak zachowuje się dzisiejsza psychologia: zdziwienie-natychmiastowa diagnoza. Tak samo zachowują się lingwiści: zdziwienie-odpowiedź-to tylko problem językowy. Z jednej strony zachowują się jak osoby z mojego pierwszego przykładu – dziwią się, szukają odpowiedzi. Z drugiej strony zachowują się jak osoby z drugiego przykładu – mają swoją teorię, swój obraz świata i wszystko do niego podkładają; a co nie pasuje to zawsze da się jakoś upchnąć. Osobiście nie bardzo mi się to podoba, ale świat jakoś tak funkcjonuje…

Pewnie można by mnożyć różne przykłady zdziwienia i różne rodzaje reakcji, jakie mogą po nich wystąpić. Nie jestem typem umysłu ścisłego, który może wszystko ogarnąć i zaklasyfikować, dlatego może poprzestanę na tym, co już napisałam. Natomiast tym razem to ja mam do Ciebie pytanie (bo tak mnie wypytujesz, ale sam już na swoje pytania nie odpowiadasz ).

Wracając do tego, co pisałam wcześniej o szukaniu odpowiedzi na pytania i największej tragedii człowieka – mnożącym się w nieskończoność zdziwieniu. Myślisz, że zdziwienie może mieć swój kres? I kiedy on następuje, czy jest wynikiem znużenia zadawaniem sobie pytań czy raczej dojściem do wniosku, że wiemy już wszystko (lub jeszcze czymś innym, nie chcę by było to pytanie zamknięte)? I wreszcie – czy zdziwienie może być przekleństwem?

1. Samozdziwienie – Czy można się dziwić samemu sobie? Czy u Ciebie występuje taki rodzaj zdziwienia?

Nawet nie masz pojęcia jak często. Nie tylko się sobie dziwię, ale często nie potrafię siebie zrozumieć. To taki dziwny paradoks, tak jakby siedziały we mnie dwie zupełnie różne osoby. Nie wiem czy każdy tak ma i mam nadzieję, że faktycznie tak jest. Że samozdziwienie jest czymś powszechnym. Szczerze mówiąc nie konfrontowałam swoich doświadczeń w tym względzie z nikim, więc chętnie poznam Twoje zdanie na ten temat i Twoje odczucia. Też się sobie dziwisz? Ja nie potrafię często wyjaśnić różnych własnych uczuć i działań. Być może dlatego zajmuję się filozofią I choć amatorsko zajmuję się też psychologią i staram się znaleźć wytłumaczenie dla własnych zachowań, nieraz jest to ponad moje siły.

Może to taka kobieca natura po prostu?

2. Czy zdziwienie zawsze coś inicjuje czy może być również procesem końcowym jakiegoś toku rozumowania? Chodzi o to czy reakcją na zdziwienie jest próba zrozumienia, czy zdziwienie może przebiegać na linii – zrozumiałem i dopiero wtedy mnie to dziwi?

Trochę dziwne pytanie, bo wydaje się oczywiste. Jeśli o mnie chodzi, to tak, wynik jakiegoś rozumowania może jak najbardziej generować zdziwienie. To może być niekończący się ciąg – wychodzimy od zdziwienia, analizujemy, dochodzimy do wniosków/rozwiązania i to generuje kolejne zdziwienie i kolejne dążenie do zrozumienia czegoś. Niekoniecznie musi się to wiązać tylko z jednym problemem. Czasem wynik jakiegoś procesu myślowego, który kończy się zrozumieniem tego, co wcześniej było niezrozumiałe, tworzy zdziwienie w odniesieniu do innego problemu. Śmiem twierdzić, że przeważnie niewiele rzeczy pasuje do siebie idealnie, co można zauważyć na przykładzie współczesnej fizyki. Dla przykładu – u mnie na wydziale często ponoć pojawiają się studenci fizyki, którzy głoszą totalne herezje z punktu widzenia ich dziedziny (dlatego przychodzą do filozofów, którzy chętnie z nimi dyskutują, w przeciwieństwie do ich kolegów). Ich teorie nie pasują do reszty, co nie znaczy, że nie są prawdziwe ani fałszywe. Są po prostu inne, na podstawie inaczej zrozumianego problemu rodzą się zupełnie nowe pytania. I tak jest chyba wszędzie (?)

3. Czy wiedza i doświadczenie życiowe zabijają w zarodku zdziwienie? Bo jeśli coś wiemy, jesteśmy pewni i rozumiemy to coraz mniej tego zdziwienia. Przyjmujemy, że to jest pewnik, oczywistość i nie ma się czemu dziwić. Czy myślisz że związku z kwestią wieku i doświadczenia można wyróżnić zdziwienie niedojrzałe (dziecięce) i zdziwienie dojrzałe (związane z pewnym bagażem wiedzy i doświadczenia życiowego)? Czy człowiek z wiekiem zabija w sobie zdolność dziwienia się? Tutaj chodzi mi o fenomen zdziwienia dziecięcego. Dzieci dziwią się wszystkiemu. Często wynika to z braku wiedzy o świecie, ale czasem wykraczają ponad tą niewiedzę. Przyznam że w tym miejscu nie potrafię nazwać tego zjawiska może Ty coś wymyślisz?

Przede wszystkim trudno powiedzieć, że są jakieś pewniki. Nie dam sobie uciąć ręki za to, że jutro wzejdzie słońce lub będzie działać grawitacja. Pewniki to chyba taka konstrukcja umysłowa. Trudno byłoby żyć i funkcjonować w świecie, w którym nic nie jest stałe i pewne, dlatego ludzie dążą do jak największej organizacji swojego życia. Chcą, żeby było jak najbardziej przewidywalne i pewne, choćby wiązało się to z różnymi złymi konsekwencjami (np. wiele kobiet nie odchodzi od facetów, którzy je biją, bo nie mają pojęcia co wydarzy się z ich życiem dalej, jak sobie poradzą, co powinny zrobić itd – strach przed nieznanym jest gorszy, niż świadomość “stabilizacji” i poczucie, że panują nad swoim życiem; psychika ludzka potrafi robić takie rzeczy, że niejeden filozof “wysiada”!). W każdym razie chodzi mi o to, że ludzie dążą za wszelką cenę do pozycji wiedzących, doświadczonych, ustabilizowanych i przewidywalnych. Zauważ, że ogromna masa ludzi po prostu wie co będzie robić za rok, za dwa, całe życie. I robią wszystko, żeby tak się stało, a wszelkie odchyły od normy są niepokojące i budzą strach (nie mówię tu o dążeniu do spełniania swoich marzeń, ale o planowaniu swojego życia tak, żeby nic nie mogło nas zaskoczyć). To zabija zdziwienie, ale wydaje mi się, że takie są tendencje przeciętnego człowieka. Ludziom nie jest potrzebne dziwienie się, bo to zabija ich spokój, wprowadza chaos i najgorsze co może być – nieznane. Wydaje mi się, że ten strach nie jest w żaden sposób uzasadniony, a podchodzenie do tego w ten sposób jest błędne. Zauważ, że multum dorosłych po prostu irytuje się, gdy ich małe dzieci zadają pytanie za pytaniem, dziwią się wszystkiemu i bardzo często pytają o takie rzeczy, nad którymi dorośli się nie zastanawiają. Wtedy padają odpowiedzi “bo tak”, “tak musi być”, albo co gorsza dorośli wręcz zabijają w dzieciach chęć pytania krzycząc bądź upokarzając malucha, który zadaje niewygodne pytania. Nie ma nic bardziej irytującego, niż taka mamuśka (często obserwuję to w autobusach i na ulicach), która karci swoje dziecko za pytania! Pół biedy, jeśli taka osoba nie zna odpowiedzi. Można to też dziecku wytłumaczyć. Ale rodzic ma przecież pozostać tym wszechwładnym i wszechwiedzącym, nie może okazać słabości, może za to okazać agresję i podkreślić swoją władzę.
W dzieciach zabija się zdziwienie od samego początku, choć to najbardziej naturalna i jedna z najpiękniejszych cech człowieka. Nie muszę już chyba dodawać co robi z dziećmi system edukacji. Wszystko to wypacza naturalne skłonności do zadawania pytań, do dążenia do odpowiedzi, do wiedzy.
Tak więc zdążając już do sedna sprawy – odnoszę wrażenie, że to nie wiedza i bagaż doświadczeń sprawiają, że człowiek przestaje się dziwić. Jeśli to byłaby reguła, nie byłoby ludzi, którzy mimo dojrzałego wieku dziwiliby się rzeczywistości. A przecież tacy ludzie istnieją i to dzięki nim świat idzie do przodu. Czym innym jest także zakładanie, że jest tak-a-tak, np. że jutro wzejdzie słońce. Ludzie muszą mieć teorie i hipotezy, żeby móc normalnie żyć i na ich podstawie się rozwijać, ale skończyły się już chyba czasy (mam nadzieję), że za jakąś jedynie słuszną teorię umierają miliony.
To sam człowiek przestaje się dziwić, bo tak mu wygodniej. Łatwiej. I trudno jest takich ludzi o coś posądzać i oceniać. Można za to próbować edukować i uświadamiać. W każdym z nas tkwi pierwotne zdziwienie i zawsze warto je w człowieku obudzić.